Honderd jaar familiegeschiedenis.
Na het overlijden van Jefke Tilmans op 15 oktober
2014 kwam er een einde aan de bewoning van
boerderij/ woonhuis Daalstraat 33 te Catsop door de
familie Tilmans-Smeets.
Onderstaand een terugblik op ca. 100
jaar familiegeschiedenis.
Beschreven is een interpretatie van Jo Kostons,
geboren op de boerderij (1947), mede vertaald uit
gegevens van vooral moeder An Kostons-Tilmans
(1923-2016). Een indruk van het familieleven van
de familie Tilmans-Smeets in die tijd.
Met het doel dit door te geven aan mijn kinderen
en kleinkinderen, bijdrage aan: “Catsop van
vreuger” .
Es oudste kleinzoon auch ter ere aan miene opa Jef
Tilmans (1888-1957) miene peater.
Veel leesplezier.
Jo Kostons.
In het jaar 1888 werd mijn grootvader Joseph (Jef)
Tilmans geboren.
Zoon van overgrootouders Tilmans-Otten.
Het ouderhuis Tilmans-Otten lag links naast de
huidige boerderij/woonhuis Daalstraat 33, Catsop.
Overgrootvader Jeng Tilmans (1851-1937) had een
schoenmakerij in de voorkamer en een moestuin
met wat kleinvee voor eigen gebruik. Er werden
drie kinderen geboren: Antje (1880-1970, Nickela
(1883-1971) en Jozef (Jef) (1888-1957).
Nickela heeft de schoenmakerij en woonhuis
overgenomen van zijn vader Jeng Tilmans. Een zoon
van Nickela (Pieke Tilmans) heeft deze
schoenmakerij voortgezet op de Veestraat in Elsloo.
Attributen en gereedschappen van deze
schoenmakerij zijn nog te bewonderen in het
streekmuseum in Elsloo.
Straatbeeld Catsop ca. 1928
De man met de stok met mand is mijn
overgrootvader, de “sjoester” Jan (Jeng)
Tilmans.
Het witte huisje er achter was zijn huis. (zie
beschrijving Gus Smeets “Catsop van vreuger “
over ontwikkeling huizen/woonplekken Catsop).
Achter het raampje had hij zijn schoenmakerij.
Oma Tilmans-Smeets staat rechts schuin achter de
houten lantaarnpaal. Het huis (boerderij Jef
Tilmans) ligt teruggebouwd ca. 10 meter van de weg
af, op voormalige grond van overgrootvader Jeng.
Het kleine meisje (ca. 5 jaar) schuin achter het
middelste meisje is mijn moeder Annie Tilmans.
Er is dus al elektriciteit in ca. 1928, foto’s maken
konden ze ook al. De halve straat liep uit want dit
was toch wel een spannend gebeuren. In mijn
kinderjaren, de jaren vijftig-zestig was alles nog
precies zo, op het asfalt na, dat lag er wel in mijn
kinderjaren.
Overgrootvader Jeng was doofstom, mijn moeder
ging als kind veel met hem mee op pad, om zijn
gebarentaal als “sjoester” te vertalen. De stok met
mand fungeerde als draagtas voor de schoenen.
Het stoepje links (fam. Penders) is zo herkenbaar,
ook de elektriciteitspalen met de stroomkabels.
Opa Jef Tilmans “de vader” was metselaar en boer,
heeft de boerderij (zie foto voorpagina) in Catsop
omstreeks 1918 gebouwd op de grond naast zijn
ouderlijk huis. Op oude landkaarten staat er geen
woonhuis op de betreffende plek en is er sprake van
een open ruimte. De boerderij is schuin achter het
ouderhuis gebouwd. Genoeg plaats overlatend aan
de rechterzijde om met paard en wagen het erf op te
rijden. Ook was deze ruimte bedoeld voor de
achtertuin van het ouderhuis / huis
nônk Nickela te bereiken.
Momenteel lijken er op het perceel ouderhuis Jeng
verschillende bouwsels achter elkaar te staan,
wellicht o.a. gerealiseerd door Nickela die ook een
kinderrijk gezin had.
Opa Tilmans was ca. 30 jaar toen hij de
boerderij bouwde. Mogelijk is er al een begin
geweest van eigen grond en het begin van een
boerenbedrijf.
Gezien het vakmanschap, nodig voor het bouwen van
zo’n boerderij, beschikte opa toch al over de nodige
ervaring. Hij werkte als metselaar zowel zelfstandig
als o.a. voor aannemer Schreurs uit Elsloo. Ook had
hij wellicht de nodige inzichten hoe een boerderij te
bouwen en te runnen. Het moet toch ook voor die
tijd- voor en tijdens de 1e Wereldoorlog een waar
huzarenstukje zijn geweest om de nodige
financiën, gronden en middelen te vergaren.
Grootvader Joseph (Jef) Tilmans geboren te
Catsop trouwde in 1921 met:
Mechtildes Smeets, geboren in 1899 te Elsloo.
Zijn nieuwe boerderijwoning was toen al klaar.
Oma Tilmans-Smeets, de “mooder”, kon heel mooi en
goed schrijven en wilde als meisje graag
onderwijzeres worden. Ze was echter voorbestemd
om echtgenote, moeder, huisvrouw en boerin te
worden. En Jef Tilmans leek een goede keus.
Hij had zijn nieuwe huis al klaar.
Ze trouwde na de Eerste Wereldoorlog. Een nieuwe
tijd van optimisme en opbouw.
Mijn moeder Anna Agnes Tilmans, 1923-2016,
geboren te Catsop, was de oudste dochter en het
tweede kind uit het gezin Tilmans-Smeets.
Opa Tilmans “ de vader” werkte zowel op zijn
eigen boerderij als voor andere boeren, als
loonwerker, metselaar/ bouwvakker. In die jaren
heeft hij de boerderij verder uitgebouwd.
Oma Til Tilmans-Smeets had de zorg voor
het huishouden.
Het gezin Tilmans-Smeets kreeg 11 kinderen:
Jeng, An, Col, Pie, Trieneke, Netteke, Marieke,
Neske, Jefke, Fien en Lieske.
Trieneke stierf aan de stuipen 6 weken oud, Netteke
stierf aan longontsteking, 3 jaar oud. Mijn moeder An
was toen ca. 10 jaar oud. Ze vertelde over het
overlijden van haar zusje Netteke, die met 3 jaar al zo
slim was en goed kon praten. Ook herinnerde ze zich
het verdriet van de mooder en de vader, dat mijn opa
zijn tranen de vrije loop liet over zoveel verdriet. (zijn
tweede kind in 3 jaar tijd). Opa kon dit verdriet
volgens haar maar moeilijk verwerken. Nog steeds
“zag” ze hoe Netteke opgebaard lag op de tafel in de
keuken woonkamer en de jeugd in Catsop een rol
speelde bij de begrafenis. Kindersterfte in vroeger
tijden kwam veel voor, niet met minder verdriet voor
de ouders, het gezin.
Voor de bouw van de boerderij had opa in die tijd
geld geleend van de kerk om te kunnen bouwen.
Moeder vertelde dat er 11 gulden aan hypotheek
betaald moest worden. En die 11 gulden was niet
altijd even gemakkelijk op te brengen. Ook pachtte hij
grond, zoals het bosperceel langs het NS-spoor, nabij
het hoge bos.
Met mijn vader Pie Kostons, zus Tillie en Broer
gingen we in mijn kinderjaren houtkappen uit deze
bosstrook. Van de berkenstammen maakten we een
zitbank en afscheidingen in de tuin en/of gebruikte we
het als brandhout. Het is ongelofelijk hoeveel
landbouwgronden en weilanden opa had vergaard. Ik
weet ze vrijwel allemaal nog te liggen: In alle delen
van Catsop en Elsloo, van de fruitwei in het
Siëkkendaal, tot op de Knup, het Armstelveld, Achter
de Heggen, langs de Maas naar Meers, Op de baigne
langs de Maas tussen Elsloo en Geulle, een fruitwei
aan het Terhagen, nabij het Hoge bos, Pieke zijn
weike. Nabij Kruize, de Lindenberg, richting Geulle,
enz. Mijn vader Pie verschafte zich soms een alibi
tegenover de vergunningsakte van de jagers om deze
weilanden en landbouwgronden te betreden als hij zelf
op “jacht” ging. Fritske Cobben was zowel collega
“jager” als concurrent.
Moeder Anny Tilmans heeft nog op de lagere school
“Op de Berg” in Elsloo gezeten voor die gesloopt
werd voor aanleg Julianakanaal.
Als oudste meisje uit het gezin moest ze al op jonge
leeftijd moeder Til meehelpen in het huishouden en
op de boerderij (soms onder schooltijd), jongere
broertjes en zusjes verzorgen, ging ze intern aan het
werk als dienstmeisje in Beek. Haar loon bestond
eruit dat ze mocht mee eten.
Voor de familie Tilmans betekende dat een
eter minder.
Jongens waren voor de oorlog meer geteld dan
meisjes. Moeder An, hanteerde vaker het gezegde
dat een jongen 1000 gulden meer waard was dan een
meisje. Het kwam er op neer dat meisjes hielpen in
de huishouding terwijl jongens buitenshuis gingen
werken en zo meer geld binnen brachten. Voor het
grote gezin in Catsop waren de jaren dertig moeilijke
jaren, ondanks de boerderij. Dat was voor die tijd
geen uitzondering. De dertiger jaren waren slechte
economische tijden met veel werkloosheid en
armoede.
Toch ook voor feest zoals 50 jarige bruiloft Jakobus
(29) Smeets- Agnes (30) Spronkmans.
Jef (33) Tilmans – Til (34) Tilmans-Smeets (1999).
Anna (65) Kostons-Tilmans.
Stamboom
Kostons-Tilmans-Smeets Sam en Juul Michiels-Kostons,
Len en Jonne Coenen-Kostons.
Nicole (1972) en Petra (1974) Kostons-Biesmans
Jo Kostons (1947)
An Kostons-Tilmans (1923-2016)
Til Tilmans-Smeets (1899-1976)
Smeets-Spronkmans.
50 jarige huwelijk ca. 1940.
De familie Tilmans-Smeets is goed door de Tweede
Wereldoorlog gekomen.
Het was een prachtige morgen op 10 mei 1940, aldus
mijn moeder Annie Tilmans, toentertijd bijna 17
jaar. Het gezin werd wakker door het gebrom van de
overkomende Duitse vliegtuigen vroeg in de
morgen. In de middaguren marcheerden Duitse
troepen door Elsloo. Vermoeide jongensachtige
gezichten vroegen om te drinken, wekte medelijden
op bij de mensen in Catsop.
Opa Tilmans zette een melkkan aan de straat.
De brug over het Julianakanaal in Elsloo werd
diezelfde dag opgeblazen door Nederlandse
soldaten, die zo de opmars naar België probeerden te
verhinderen. De burgemeester Eussen werd
vervangen door een meer Duits gezinde
burgemeester. Ook in Catsop waren er mensen die
geen / minder problemen hadden met de Duitse
bezetting.
Men kon toen niet weten wat het Duits fascisme
extreem nationalisme zou betekenen voor Nederland
en de wereld.
Jeng en zijn broer Col Tilmans waren in het begin
van de oorlog 18- en 16 jaar oud en werkten
ondergronds in de steenkoolmijn Maurits te Geleen.
Opa Tilmans ging ook naar omliggende dorpen om
te werken (metselen).
Het werk op de boerderij ging gewoon door. Het
waren moeilijke jaren tijdens de oorlog, alle eten en
goederen gingen op de bon. De bezetting duurde tot
september 1944.
Een vliegtuig kwam naar beneden bij oud-tante
Mien Smeets (zus van Oma Elsloo), achter het huis
van café Sjollie in Elsloo.
In Catsop ging de familie Tilmans-Smeets bij alarm
naar de schuilkelder van de overburen Penders.
Die hadden een stenen gewelfde
bieten opslag kelder.
Met zo’n 15 personen werd dan het einde
alarm afgewacht.
De door de vader gegraven kuil / schuilplaats in de
achtertuin, bedekt met ‘sjansen’ bood geen
weerstand. De kinderen waren er bang. Het geluid
van de overkomende vliegtuigen werd niet gedempt.
Het geeft ook aan hoe bang de vader zelf was, door
een schuilplek in de tuin te graven.
Na de oorlog werd het leven weer opgepakt, een tijd
van nieuwe vrijheid en opbouw. Moeder An, leerde
mijn vader Pie Kostons kennen op de Oktoberkermis
1945, afkomstig van Heer Maastricht.
Vader en moeder trouwden in 1946.
Mijn zus Tillie was de bindende factor.
Vader Pie, ovenbouwer en metselaar van beroep
kwam ook op de boerderij wonen. Als
Maastrichtenaar (Heer) een vreemde in de bijt.
Dat duurde 5 jaar, ondertussen werden Til, Jo (ik) en
Giel geboren. Met zijn allen op de boerderij: 7-9
volwassenen, Jeng trouwde ondertussen en ging het
huis uit, twee tieners (Fien en Lieske) en drie kleine
kinderen: (Til, Jo en Giel.).
In die tijd van woningnood, kon moeder goed sparen.
Daarna werd er (1951) verhuisd naar een
nieuwe “doorzonwoning” in de Jurgenstraat
in Elsloo.
Familie: Pie Kostons- An Tilmans.
8 kinderen.
Tilly (1946), Jo (1947), Giel (1949-2021+), John,
Nico, José (+), Wim en Alphons.
Pie
Pie en An Kostons-Tilmans
Familie Jef Tilmans- Mechtildes Smeets. Catsop
Jeng:1922-2002 & Mia Schepers, 3 kinderen.
An: 1923- 2016 & Pie Kostons, 8 kinderen.
Col: 1924-1990 &Truija, 2 kinderen.
Neske: 1927-2008 & Frans Storcken, 3 kinderen
Marie:1929-2016 & Jean Heijnen, 2 kinderen.
Pieke: 1930-2008: ongehuwd.
Sjefke: 1931-2014 ongehuwd.
Trieneke: 1931-1931 (3 mnd.)
Netteke:1930-1933 (3 jaar).
Fien: 1937-1999 & Jan Vaessen
Lies: 1939- & Zef Palmen, 3 kinderen
Mechtildis Smeets en Jef Tilmans
Nog vaak denk ik op oudere leeftijd met nostalgie
terug aan mijn kinderjaren in Catsop en Elsloo. De
jaren zestig, vergeleken met vandaag de dag een ander
tijdperk. Met belangrijkste vervoermiddel: paard en
wagen, autobus EBAD. Maar ook al sinds 1862 met
station Beek-Elsloo een prima landelijke
treinverbinding. Een machtig gezicht vanaf de
spoorbrug Terhagen als een stoomlocomotief op volle
snelheid over het spoor denderde. De PTT
(post,telegraaf, telefoon), radio, krant, de Wegwijzer,
de communicatiemiddelen.
Station Beek-Elsloo.
Maar bovenal de natuur, landbouwgronden rondom
Catsop,veldwegen, fruit weiden tussen de heggen, vee
in de wei, kippen scharrelen over de erven.
In gedachten zie ik het oude Catsop, met de mensen
die er woonden, De kapel, de boerderijen, winkeltjes
(de Mènt veur slók te koupe).
Het Kempke als veldweg tussen de Meidoornhagen
door, langs het “Belhuuske” over de Kaakstraat naar
de kerk. Met opa en oma, familie, handen op de rug,
wandelend zoals opa ook deed en ik nog steeds doe.
Met mijn broer Giel bracht ik de “Wegwijzer” van
drukkerij Knoben rond, ca.1000 stuks maakte 10
gulden, 9 gulden voor moeder, 1 gulden voor ons.
Ieder erf was ons wel bekend, vooral erf Gruizen in
het veld naar het hoge Bos met een grote waakhond.
Bij oud-tante Antje Tilmans op de Stationsstraat
kregen we een dubbeltje. Een adres overslaan leverde
meteen klachten op. De “Wegwijzer” een belangrijke
lokale nieuwsbron in die tijd.
De mensen vroegen wel eens: “jóng wo bès dich
van”? Van Kostons: “noats van gehwerd” . Van An
van de Til oet Catsop. Dan woar ‘t good, ging ‘t leech
aan. Eine van ós.
Mijn vroegste herinnering als kleuter in Catsop was
het spelen met buurjongen Cornelis Hendrix. Op het
erf onder de mestkar met de grote wielen. Op het
stoepje bij “Clien van de Pender”, onder aan de
Italiaanse populier op de drie sprong naar het
“Siëkkendaal”.Mijn kleuterschoolcarrière begon in
het “Paternaat” bij de oude kerk in Elsloo. Niet voor
lange duur. Te ver weg. Mijn vingers tussen de
waswringer bij kapster “Trina” een pijnlijke
ervaring.
In mijn kinderjaren ging ik weleens op de boerderij
helpen. Bieten hakselen, aardappelen rapen nabij “Col
in ’t veltje”. Deze werden toentertijd door Pieke en
Jefke met de riek gerooid en met de hand geraapt. Ik
herinner me de lekkere boterhammen en de koffie in
het veld die oma Tilmans-Smeets verzorgde. Ook de
ritjes op de kar naast nônk Pieke. De kar werd
getrokken door het bruine werkpaard “Sjonnie”.
Van de boerderij in Catsop herinner ik me de grote
gezellige woonkeuken met kachel, de koeienstal
aansluitend aan het woonhuis, de warmte van de
koeien en het geluid van de kettingen, de opslag van
graan boven op een kamertje, je kon er zo mooi
doorlopen zoals door water, de hooizolder. De kelder
met rauw “sjink” en worstjes.
Ook zie ik mijn grootvader bezig in de grote schuur
met het sorteren van peren in een malletje. Als de
prijs goed was werden die op de veiling in Beek
aangeboden. Veel fruit haalde de veiling niet.Het
“huuske” (toilet) lag achter tussen de paarden en
koeienstal, tegenover de bakoven. Dit “indoor” toilet
bestond gewoon uit een plank met een rond gat in het
midden. Met stukjes krant aan een spijkertje met de
voetbaluitslagen: Haslou – De Ster 2-1. Als je op het
“huuske” zat, kwam Sjonnie het paard soms kijken.
Dit kon omdat er geen plafond zat, goed voor
beluchting. De afvoer ging naar de gierkelder. Hier
kwam ook de vloeibare koeien- en varkensmest in
terecht. De vaste stalmest op de mesthoop. Als kind
zijnde Pieke geholpen met de paardenstal uitmesten.
Periodiek werd de gierkelder met een emmer aan een
stok leeggemaakt in een gierton op een kar en als
meststof verspreid op het land. Prima systeem, over
hergebruik gesproken. Afval bestond toen nog niet.
De bakoven werd regelmatig (om de ca. 14 dagen)
gebruikt.
Deze werd gestookt met “sjansen” (in een bussel
gebonden gedroogde takken en twijgen). Ik herinner
me lekkere vlaaien en zwart brood. Ook de buren
brachten brood- en vlaaiendeeg als de oven
opgestookt werd. Mijn vader Pie vertelde dat hij er
weleens een braadstuk “sjink” in deed bakken,
heerlijk. Ook werd er op de boerderij nog geslacht.
Ik zie de opengeritste varkens nog op de ladder tegen
de hooischuur hangen. Soms kregen we dan
bloedworst, spek en hoofdkaas (huitvleisj). Dat gaf
een rijk en feestelijk gevoel. Het slachten van
varkens was in die tijd een rauwe bezigheid.
Nou schreeuwen varkens toch al snel. Zelfs bij het
eten of beter gezegd het vreten maken ze een
oorverdovend geluid. Achter op het erf lag de
mestvaalt en de kippenhokken. Daarachter de fruitwei
en moestuin die bewaakt werd door een “valse” grote
haan. Tenminste, ik had steeds het gevoel dat hij het
op mij had voorzien.
In de tuin er naast hield nônk Nickela zijn bijen. Ook
had deze een moestuin in de Veestraat. Ik kon altijd
gezellig met hem kletsen. Opa had ook nog een
oudere zus, oud-tante Antje, de “peettante (paadje) ”
van mijn moeder. Ze is ca. 90 jaar geworden. Nônk
Nickela had verschillende kinderen die goed waren in
muziek en zelfs provinciaal bekend.
Moeder An had ontelbare neven en nichten, Tilmans
en Smeets, Martens, Spronkmans, enz., nauwelijks
voor mij bekend, wel familie.
In de voortuin van de boerderij stond een perenboom
en groeiden kruisbessen “krósele” en “wiemerte”
(aalbessen). Ik kon er niet vanaf blijven, al waren ze
soms zo wrang dat mijn kastanjebruine haar rechtop
ging staan. In Catsop kon je lekker met blote voeten
door de molgoot lopen, die was nog vaak warm en
glad van het waswater.
De families die toentertijd in Catsop woonden zijn
me tot de dag van vandaag nog bekend.
In mijn kinderjaren tot het overlijden van Opa in
1957 was de boerderij vol in bedrijf. Vooral Pieke
deed het zware boerenwerk in mijn herinnering.
Vooral met paard en wagen, ploegen, eggen, maaien,
enz.
Opa was toen tussen de 60 en 69 jaar oud. Pieke was
een jonge sterke kerel tussen de 20 en 30 jaar. Hij had
vaak een zwart gezicht onder het alpinopetje
uitkomend, deed ook aan kolenvervoer, transportwerk
met paard en wagen.
Bij Pieke voor op de “bok” van de paardenwagen
zitten was een feest. “Sjonnie” het paard deed het
werk. Hij had maar te gehoorzamen, Pieke kon flink
tekeer gaan als het paard niet deed wat Pieke wilde.
Met rood hoofd, schreeuwen en schelden, met de
hoofden tegen elkaar, het paard met gewoon bruin
hoofd boven hem uitstekend.
Ik zie ons nog op de kar zitten bij verhuizing van ons
gezin van Catsop naar de Jurgensstraat in 1951. Ik
zat onder een keukenstoel.
Opa Jef Tilmans, is in 1957 op 69-jarige leeftijd
gestorven aan “maagkanker”. Hij lag opgebaard in de
slaapkamer. Mijn opmerking na afscheid nemen van:
“Hèa loag d’r sjwan biej” werd in de woonkeuken bij
de familie met hilariteit ontvangen. Met de gekregen
5 cent snel naar de Mènt om snoep te kopen. Ik was
toen 10 jaar oud. Samen met mijn broer Broer heb ik
de bloemenkrans gedragen achter de baar vanaf de
boerderij in Catsop tot aan de Oude Kerk in Elsloo.
Soms loop ik nog weleens langs het voormalige
familiegraf van “de vader” en “de mooder”
Tilmans-Smeets en Fien, op het oude kerkhof in
Elsloo, nu o.a. de begraafplaats van mijn moeder An.
De graven van enkele ooms en tantes Tilmans: Fien,
Marieke, Pieke en Jefke.
Zeker op latere leeftijd heb ik steeds meer
bewondering en respect gekregen voor “de vader”.
Vaker vroeg ik me af hoe “de vader” dat deed. De
boerderij en metselen.
Als “peatre”, peetoom (R.K. doopgetuige,
“geestelijk vader”, ondersteuning ouders) zijnde
heeft hij me zeker geïnspireerd: ondernemen,
bouwen, werken, veelzijdigheid, zorgzaamheid, altijd
bezig, respect voor alles wat leeft, de natuur, enz.
Echter een gezin met 2 kinderen vond ik ook wel
prima.
De boerderij als stille getuige van zijn vakmanschap,
met bewondering voor zijn metselwerk. Een eerste
klas vakman. Te zien aan het mooi verzorgde
metselwerk in kruisverband, met de ronde boog over
de poort, de strek bogen boven de vensters, de
dakgoot ondersteuning in kruisverband doorgezet.
Het gesneden voegwerk. Het metselwerk aan de
voorgevel van de boerderij lijkt nog als nieuw, niet
gescheurd en hoogstaand vakwerk. Het laat me
enigszins denken aan het kenmerkende ambachtelijk
metselwerk in de gebouwen van architect Pierre
Cuypers en zijn zoon Joseph in die tijd. En dat ca.
100 jaar geleden. In de jaren-dertig was er genoeg
metselwerk in Elsloo en omgeving. Bij de aanleg van
het Julianakanaal werd een deel van de huizen en de
lagere school in Elsloo Op de Berg gesloopt.
In de Julianastraat werden hiervoor in de plaats
vele nieuwe huizen gebouwd. Ook werd er een
nieuwe lagere school gebouwd. De jongens en
meisjes Augustinusschool. Respect voor de
ambachtslieden van die tijd, nog steeds zichtbaar in
de mooie vooroorlogse huizen en gebouwen
Ca. 100 jaar oud vakwerk van opa Tilmans.
Ook om de boerderij te runnen is veel kennis nodig.
Verstand van dieren, groenten en gewassen.
Wellicht in de praktijk aangeleerd en door schade
en schande wijs geworden. Een groot gezin, 11
kinderen. Ongelofelijk. De vader runde de
boerderij als gemengd bedrijf. Dat wil zeggen met
een grote mate van diversiteit, zoals vee, pluimvee,
granen, groenten, fruit, loonwerk, enz. In die tijd
met paardenkracht en inzet van veel handenarbeid.
De hele familie werd ingezet. Dat had in die tijd
voordelen. Naast zoon Pieke als vaste werkkracht
hielpen de kinderen bij veel werk, zoals oogsten,
enz. Er waren zo altijd wel minimale inkomsten:
vlees en melk van koeien, varkens, melk, kippen,
konijnen, eieren, groenten, fruit, werken voor
andere boeren, kolenvervoer, transport, metselen,
brood bakken in de eigen oven, enz.
Na de dood van “de vader” (1957) zou het bedrijf
moeten worden gemoderniseerd en
gemechaniseerd: van paardenkracht naar tractors
en machines. Van gemengd bedrijf naar
specialisatie: vee of landbouwgewassen.
Ondertussen vroeg ook de wet op de
ruilverkavelingen een andere soort
bedrijfsvoering. Van kleinschaligheid en
diversiteit naar monocultuur en meer productie.
Dit zou grote investeringen vergen en een totaal
andere bedrijfsvoering.
Enkele jaren na het overlijden van de “vader” is
de boerderij overgenomen door zoon Jefke
Tilmans. Jefke werkte als kantonnier voor de
gemeente Elsloo. Voor velen in Elsloo en in
Catsop een bekend persoon.
Uiteindelijk heeft ook Pieke Tilmans een baan
genomen als hovenier bij een groenbedrijf.
De boerderij werd verder afgebouwd en er nog bij
gedaan als hobby. Landbouwgronden werden
gedeeltelijk verpacht aan andere boeren.
Aan de achterzijde van de boerderijwoning op de
plaats van de voormalige stallen werd een
appartement aangebouwd voor Fien en Jan Vaessen.
Dankzij de samenwerking en hulp tussen de broers,
zussen, zwagers en oma werd de boerderijwoning
en landbouwgronden voor de familie behouden. Met
Jefke als de trotse bezitter en rentmeester van de
boerderijwoning met appartement en
landbouwgronden. Ook Pieke woonde op de
boerderij en was in bezit van enkele grondstukken.
Oma Mechtildes Tilmans- Smeets is op 77 jarige
leeftijd overleden.
Na een zorgzaam leven, 11 kinderen, waarvan 2 als
kind overleden, heeft oma de laatste 10 jaar met een
mindere gezondheid, de “vader” nog ca. 17 jaar
overleefd. Ze was dan ook 11 jaar jonger dan opa.
Pieke Tilmans is gestorven in 2007 op 79 jarige
leeftijd. Pieke herinner ik me vooral als boer en
voerman van paard Sjonnie en wagen. Samen op
de bok van de kar en op de hooiwagen.
Leuke jeugdherinneringen.
Sjefke Tilmans is in 2014, 83 jaar oud, overleden.
Mijn moeder, An, is overleden in 2016 op 92 jarige
leeftijd. Als oudste dochter heeft ze, op jongste zus
Lieske na, alle broers en zussen Tilmans-Smeets
overleefd. Dat bracht haar op oudere leeftijd nog veel
onverwachts verdriet.
Er zijn 21 kleinkinderen Tilmans-Smeets en de
nodige achterkleinkinderen.
De familienaam Tilmans stopt bij deze Tilmans-tak
Jefke Tilmans An Tilmans
Met het overlijden van Jefke Tilmans kwam er een
einde aan de bewoning van de boerderijwoning
Daalstraat 33 door de familie Tilmans-Smeets. Na
een periode van ca. 100 jaar. Een familiegeschiedenis
van een groot gezin in de twintigste eeuw. Zoals “de
vader” de boerderij bouwde, de oudste kinderen o.a.
mijn moeder An in hun jeugd zorgde voor de
kleinere broertjes en zusjes, zo zorgde de jongste
zoon Jefke voor het behoud van de boerderijwoning
en landbouwgronden voor de familie, zorgden Lieske
en Fien weer voor hun moeder Til en voor hun
vrijgezelle broers. Over participatiemaatschappij
gesproken.
De boerderij Daalstraat 33 Catsop en landerijen is in
2016 verkocht.
Een boerderij die in 1918 door “de vader” Jef
Tilmans is gebouwd, in de jaren 1920-30 iedere
maand met 11 gulden is afbetaald als aflossing van
zijn hypotheekschuld bij de kerk.
Nawoord.
100 jaar dezelfde familie op een woonplek wellicht
in de toekomst steeds zeldzamer. Grote gezinnen,
kenmerkend voor de periode voor de Tweede
Wereldoorlog.
Duurzaam natuurinclusief boeren gericht op
diversiteit en een maatschappij zonder afval wellicht
weer de toekomst.
Met dank aan mijn opa en oma Tilmans-Smeets.
Overgrootvader Jeng Tilmans (1851-1937) als 1 van
mijn 8 overgrootouders, en honderden voorouders,
waarvan ieder mijn leven en het leven van mijn
kleinkinderen / nazaten mogelijk maakte. Wat een
geluk.
Dank aan “Catsop van Vreuger” (Gus Smeets) die
het vroegere Catsop uit historische archieven, enz.
met moderne technieken een gezicht geeft, de
geschiedenis “levend” maakt.
Een groet aan “tientallen” verre bloedverwanten in
Catsop/ Elsloo.
Verder wens ik bewoners van de vruchtbare
woonplek Daalstraat 33 Catsop alle geluk van de
wereld toe.
Ik wil afsluiten met een gedicht dat me doet
denken aan mijn kindertijd en Catsop
Tilmansland
Catsop, mijn geboorte-gehucht,
Iedereen was er gekend,
Achter de spoorlijn naar Maastricht,
Deel van mijn kindertijd,
Meidoornhagen en bietenland,
Natuur vol vlijt,
Fruitbomen sieren de stilte,
Spek in de pan,
Koeien in de wei,
Tevreden vee,
Het ratelen van de boerenwagen,
Sjonnie,
Het werkpaard sloft mee,
Hoog op de hooiwagen gezeten,
Begeleidende vogelgeluiden,
Als symfonie,
De Pastorale van Beethoven,
In harmonie.
Jo Kostons (Jo van An van de Til ).
catsop van vreuger 